ProPublica si jekh bi-profitno nevimaski organizacia savi si dedikuime te kerel investigacia pe zloupotreba e zorake. Xramosaren tumen te len amare maj bare paramiče anglal.
Amen inke keras raporto. Si tut varesavi informacia sar e ekskludirime produktura sas andre ande lista e tarifake exempciaki? Tu śaj te kontaktisares e Robert Faturechi katar o Signal po 213-271-7217.
Palal so o prezidento Donald Trump anunsisarda neve tarife maj anglal kadava ćhon, o Bilo Kher mukhlăs jekh lista maj but de 1,000 produkturenqi save ka aven bi-takse.
Jekh kotar e materijalura save si andre ki lista si o polietilen tereftalat, pindžardo sar PET resin, termoplastiko savo si kerdo te kerel pes plastikake botele.
Naj klaro sostar e firma sas avri shudini katar e sankciji, thaj vi e industriake oficerura chi djanen so kerdas e sankciji.
Numa lesko alosaripe si viktorija vash o Coca-Cola butjarno Reyes Holdings, jekh kotar e majbare privatno kompanije ki Amerika, savi si la duj phrala save so dine milionura dolara vash e Republikane kauze. I kompania akana lias jekh lobiski firma savi si pashe phangli e Trumpesko administraciasa te arakhel peski tarifa, sikaven e registrura.
Naj klaro te o lobi e kompaniako khelilo rola ano mangipe vash o mukhipe. Reyes Holdings thaj leske lobistura na dine sigo atùnći respònso k-e pućhimata katar o ProPublica. O Bilo Kher vi vov na mangla te del komentari, numa nesave advokatia kotar e industria phende kaj e administracia na mangla te del komentari.
O na-explicirime inkluzipe e resinengo pe lista sikavel sar si opako o proceso e tarifengo e Amerikake gavermentosqo. E ključne interesime riga ačhile ano tuniariko sostar nesave produktura si subjekto e tarifengo thaj aver na. Naj klaro eksplikàcia pal-e paruvimata anθ-e tarife. E administraciake oficerura dine kontradiktorikane informacie pal-e tarife vaj numaj na kamen te den atùnći kana si varesave pućhimata.
O bi-transparenca ano proceso vazdas bari dar mashkar le ekspertura vash o bikinipe kaj e politikane konektirime kompanije shaj te len skatoske exempcie palal phanle vudara.
“Šaj te ovel korupcia, numaj śaj te ovel vi bi-kompetencia,” phendǎs jekh lobisto savo kerel buti anθ-i tarifaqi polìtika pal-o inkluzipen e PET-esqo anθ-e tarife. “Te phenav o ćaćipen, sas kadja sigo ke me ni źanav kon gelo ko Parno Kher te diskutiril kadaja lista savorrenθar.”
Ko vakti e anglune Trumpesko administraciako, sine formalno proceso te roden pes tarifeske exempcie. E firme dine andre shela ezera aplikacie phenindoj kaj lengere produktura trubun te aven avri shudine katar e tarife. E aplikacie sas kerde publikane te šaj te oven maj pashe dikhline e mehanizmura e procesosko e tarifengo. Kadi transparenca mukhlja e akademikuren te analizirinen maj palal ezera aplikacie thaj te dikhen kaj e Republikane politikane donatorura sas maj but šajipe te len exempcie.
Ano Trumpesko dujto mandato, barem akana, nane formalno proceso te rodel pes tarifako lačharipe. E industriake sherutne thaj lobistura keren buti palal phandle vudara. O redakciaqo bordo e Wall Street Journal-esqo anθ-o kurko savo nakhlo akharda i “opacitèta e procesosqi” sar “jekh suno katar o Washingtonesqo ćoro.”
O exekutivo òrdino savo formalo anklisto pal-e neve tarife e Trumpesqe ka thovel sa e thema te len jekh 10% bazaqi tarifa, e exempcienqe buteder definime sar produktură anθ-e sektora e farmaceutikane, semikonduktòrosqe, śukar butăqe, bakrosqe, kritikane mineralurenqe thaj energiaqe. Jekh lista savi avel laça del detalura pal-e specifikane produktură save ka aven bi-xramosarde.
Numaj, jekh dikhipen e listako katar o ProPublica arakhlja kaj but artiklura na resle ande kadala bare kategorie vaj na resle khanć, kana varesave artiklura save resle ande kadala kategorie na sas arakhle.
Sar egzàmplo, i lista e exempcienqi anθ-o Parno Kher si maj but tipuria e asbestosqe, savo na si generalo konsiderime sar jekh kritikano mineralo thaj na dikhel pes te perel anθ-e nisave anθar e exempciaqe kategorie. O kancerogeno mineralo si generalno dikhlino sar biimportantno vash e nacionalno sekuritato vaj vash e Amerikaki ekonomia numa inke si hasnime te kerel kloro, numa e Biden administraciaki Environmental Protection Agency phandadas o importo e materialosko ano bersh savo nakhlo. I administracia e Trumpesqi sikavdăs ke śaj te ćhivel palpale varesave restrikcie katar o vaxt e Bidenesqo.
Jekh vorbitoro anda American Chemistry Council, jekh industriako gruppo so maj anglal sas kontra o zakono ke shaj te dukhavel e klor-industria, phendas ke e grupa chi kerdas lobi te avel o asbest avri shudino katar e tarifi thaj chi djanenas sostar kado sas andre. (E duj bare kloroske kompanie vi von na sikade pe pire formularura vash o sikavipe kaj von kerde lobi vash e tarife.)
Aver artiklura pe lista save naj avri shudine numa si but maj tikne phare si koralura, shela, thaj kokala e sepiake (kotora e sepiake save shaj te aven hasnime sar suplementura vash xabe vash e khereske animalura).
PET resina vi na perel ande nisave katar e kategorie e exempciake. E ekspertura phenen kaj o gavermento dikhel les sar energijako produkto soske leske ingrediensura aven katar o petrolo. Numaj aver produktura save resen sa kodola tikne standardura na si andre.
”Ame samas surprizime sar sa e aver,” phendas o Ralph Wasami, sherutno direktoro e PET Resin Asociaciako, jekh trade grupa vash e PET industria. Vov phenda kaj i resina na perel ki kategoria e exempciaki numaj te si andre o paketiribe vash odola produktura.
E registrura sikaven kaj ko štarto kvartalo e beršesko savo nakhlo, kotar o vaxt kana o Trump njerisardas o alosaripe, o Coca-Cola butjarno Reyes Holdings lias e Ballard Partners te kerel lobi vash e tarife. Ano angluno kvartalo kadale beršesko, kotar o vaxt e Trumpesko inauguririmo, e registrura sikaven kaj o Ballard astarda te kerel lobi e Departamentosa vash o Komerco, savo kerel e politika vash o bikinipe, vash e tarife.
I firma kerdili than e firmenge save roden te keren buti e Trumpesko administraciasa. Vov kerdas lobi vaś e Trumpesqi firma, i Trumpesqi Organizàcia, thaj lesqo personalo inklistil e maj bare administraciaqe oficèrură sar i Generalo Prokurora Pam Bondi thaj i Sherutni e Stabosqi Susie Wiles. O fundatori e firmako, o Brian Ballard, si jekh buteder Trumpesko fundraiser saves o Politico akharda “o maj baro lobisto ko Trumpesko Washington.” Vov si jekh katar e duj lobistura ki firma save kerde lobi vash e tarife pe Reyes Holdings, prekal e federalno registrura e sikavipnaske.
O Chris thaj o Jude Reyes, le phrala miliarderura palal o Reyes Holdings, si len vi von pashe phanglipe e politikasa. E dokumentura save sikaven e finansie e kampanjake sikaven kaj, kana von dine donacie nesave Demokratikane kandidatonge, maj but katar lengere politikane kontribucie gele e Republikanenge. Palal o Trumpesko angluno viktorija, o Chris Reyes sas akhardo ko Mar-a-Lago te arakhel pes e Trumposa korkoro.
O PET resin exemption na numaj si jekh laćhipen vaś e Reyes Holdings, numaj vi jekh laćhipen vaś aver firmi save kinen i resin te keren buti, sar vi vaś e pipeske firme save labăren la. Maj anglal kado bersh phendas o sherutno ande Coca-Cola ke e firma si te paruvel pe maj but plastikoske flaskor angla neve taksi pe aluminium. Kodo plano shaj te nakhel te si ke e neve tarife maren vi pe termoplastika. E registrura sikaven kaj i kompania vi kerdas lobi e Kongresoske mamuj e tarife akava berś, numaj e dokumentura na den detalura save politike si, thaj i kompania na dine atùnći respònso k-e pućhimata katar o ProPublica. (I Coca-Cola zumadas te resel e Trumpes, donindoj karing 250,000 $ leske inaguràciaqe, thaj lesqo CEO dijas e Trumpesqe jekh personalizirime botela Diet Coke, lesqi maj drago soda.)
Aver sektoro savo kerdas but laćhes anθ-o dikhipen e śajutnimatenqo katar e palune tarife si i agrikultura, savi si la jekh baro spektro e pesticidurenqo thaj e ingrediènturenqo e đubrengo.
I American Farm Bureau Federation, jekh agrikulturaki lobi grupa, akana thovdas jekh analìza pe peski webrig kaj luvudil e parśalne exempcie thaj akharel e turf thaj potash exempcie “jekh pharo zumavipen katar e agrikulturàlo organizàcie sar i American Farm Bureau Federation” thaj “jekh testamento vaś i efektivitàta e kolektivo glasosqi e farmerenqi thaj e rancherurenqi.”
Si but aver importirime butja save na peren ande nisave katar e kategorie bi-taksake, numaj śaj te peren ande kategoria bi-taksake te si but definime.
Jekh egzàmplo si o artificialo śukaripen sukraloza. Lesko inkluzipe ka del baro lačhipe e firmenge save keren buti e produktosa ano xabe thaj pipe. Numaj i sukraloza si vi varekana utilizirime ande medecina te kerel len maj laćhe. Naj klaro te o Bijeli Kher aprovisardas lesko inkluzipe soske sas avri shudino e droge vaj vash aver rig.
E bare kategorie save resle exempcie sas maj anglal e industrie save o amerikano gavermento kerdas investigacia vash e shaipe te aven avutne tarife telal lesko autoriteto te thovel tarife te arakhel e nacionalno sekuritato.
I paramiči savi akana ginaves sas kerdini śajde katar amare ginavne. Amen mangas te inspiril tumen te den suporto e ProPublica te śaj te keras maj dur o investigativo źurnalistika savo sikavel e zor, sikavel o ćaćipen thaj kerel o ćaćutno paruvipen.
ProPublica si jekh bi-profitno redakcia dedikuime bi-partikane, bazirime pe faktura žurnalistika savi kerel responsibilita e zorake. Amen samas kerdine ko 2008 bersh sar responso vash o tiknjaripe e investigaciake raportiribasko. Amen nakhas maj but desar 15 berśa te sikavas e bi-laćhipen, i korupcia thaj o zloupotreba e zorake — buti savi si tikni, kuchi, thaj maj vitalno vaś amari demokracia sar angleder. Eftavar Pulitzer Prize viktorija, amen kerdam reforma ko themeske thaj lokalno gavermentura, korporacije, institucije, thaj but aver, arakhindoj o publikano intereso ko centro amare raportiribasko.
E rizikura si maj bare sar varekana. Katar e etika ano gavermento dži ko sastipe e reproduktivno dži ki klimatikani kriza thaj maj dur, ProPublica si anglal e paramičenge save si maj importantno. Tumari donàcia ka aźutil amen te astaras kodolen save si anθ-i zor thaj te astaras o ćaćipen paśal amenθe.
Aven maj but desar 80,000 suporterura kotar o sasto them te keren šampioni e investigativno žurnalistikako te šaj te informirinel, te inspiririnel thaj te avel les jekh dureder impakto. Naisaras tuqe so kerdan kadi buti śajdi.
Kontaktirinen man prekal e-mail vaj sekurno kanalo te den informacie pal-o federalo gavermento thaj pal-o Trumpesqo biznèso.
ProPublica ka fokusirinel pe o thana save trubun maj but atencija ko dujto mandato e Donald Trumpesko. Kathe si nesave pučhimata save amare reporterura ka fokusirinen pes — thaj sar te resen lende bi darako.
Siklǒv maj but pal-o amaro timo e reporterurenqo. Amen ka źas maj dur te ulavas e thana e fokusosqe sar so ka barjaren pes e nevimata.
Me dav duma pa sastipaskere thaj enviromentikane pučhimata thaj e agencije save governirinen len, inkluzivno e ​​Agencia pala Protekcia e Enviromentoski.
Me dav duma pal-e justìcia thaj pal-e pućhimata pal-o zakono, maśkar lende o Departamento pal-i Justìcia, le advokatură le amerikane thaj le krisa.
Me dav duma pal-e pućhimata pal-o kher thaj o transporto, inkluziv e firmi save keren buti anθ-e kadala sektora thaj e regulatorură save dikhen len.
Te na si tut specifiko tipso vaj paramiči, amen trubul amen tiro zutipe. Xramosar tut te aves kotor katar amari Federalno Resursenqi Netvorko vaś e Butjarne te śaj te kontaktisares amen kana godi.
E ekspertura save dikle o ProPublica-sko kodo arakhline but phare dośa an-o sistemo save sikaven sar i Trumpesqi administracia mukhel e artificialo inteligènca te kerel ćhinavipen e kritikane servisurenqe.
E registracie save si line katar o CNN sikaven kaj jekh butjarno kotar o Departamento vash e Guvernosko Efektiviteto bi medicinako eksperienca kerdas AI te dikhel save VA kontraktura te agorinen. “O AI sas pherdo bilačho instrumento,” phendas jekh eksperto.
O Thomas Fugate, numa jekh berś avrial o kolèdʒo bi te avel les eksperiènca anθ-i naciònalo sekuritèta, sas o oficèro anθar o Departamento vaś e Themesqi Sekuritato savo dikhelas o maj baro centro e governosqo vaś te marel pes kontra o violentno ekstremizmo.
E prezidentosko atakura pe diverzitetoske zumavimata čhinavde e kariere e but educirime governoske butjarnengo — vi te si varesave butja save von xasarde na sas direktno phangle e DEI inicijativenca.
Palal e registrura katar o Departamento vaś e Themesqi Sekuritato, e oficerura źanenas ke maj but katar o dopaš katar e 238 deportuime na sas len kriminalo registrura ande Amerika thaj numaj phagerde e imigraciake zakonura.
Micah Rosenberg, ProPublica; Perla Treviso, ProPublica thaj The Texas Tribune; Melissa Sanchez thaj Gabriel Sandoval, ProPublica; Ronna Riskes, Rebel Alliance Investigations; Adrian Gonzalez, Fake News Hunters, 30-to Maj 2025-to berś, 5:00 AM CST
Sar o Parno Kher ćhudăs o personalo thaj o finansiripe katar e kontra-terorizmosqe operacie k-e bare deportàcie, le thema marde pen te inkren e kontra-terorizmosqe zumavimata save o Washington jekhvar suportisardas. O rezultato sas jekh kotor-kotor aproso savo mukhel but thana bi protekciake.
O Thomas Fugate, numa jekh berś avrial o kolèdʒo bi te avel les eksperiènca anθ-i naciònalo sekuritèta, sas o oficèro anθar o Departamento vaś e Themesqi Sekuritato savo dikhelas o maj baro centro e governosqo vaś te marel pes kontra o violentno ekstremizmo.
E registracie save si line katar o CNN sikaven kaj jekh butjarno kotar o Departamento vash e Guvernosko Efektiviteto bi medicinako eksperienca kerdas AI te dikhel save VA kontraktura te agorinen. “O AI sas pherdo bilačho instrumento,” phendas jekh eksperto.
Bizo skandalura, investigacie thaj o hasnipe e izolàciaqo sar kaśtimos vaś e ćhave, o Richard L. Bean ačhel direktoro vaś o centro vaś e ternenge phanglipe savo inkrel lesqo anav.
Paige Pfleger, WPLN/Nashville Public Radio, thaj Mariam Elba, ProPublica, 7 Juni 2025, 5:00 am ET